ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU

z dnia 12 lutego 2002 r.

w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych.

(Dz. U. Nr 15, poz. 142 z późn. zmianami)
 

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 239, Nr 48, poz. 550, Nr 104, poz. 1104, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1320 oraz z 2001 r. Nr 111, poz. 1194 i Nr 144, poz. 1615) zarządza się, co następuje:

§ 1. Określa się ramowe plany nauczania dla publicznych szkół:

1) podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży:

a) szkoły podstawowej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia,

b) szkoły podstawowej specjalnej, stanowiące załączniki nr 2 i 3 do rozporządzenia,

c) gimnazjum, stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia,

d) gimnazjum specjalnego, stanowiące załączniki nr 5 i 6 do rozporządzenia,

2) podstawowej i gimnazjum dla dorosłych:

a) klasy VI szkoły podstawowej, stanowiący załącznik nr 7 do rozporządzenia,

b) gimnazjum, stanowiący załącznik nr 8 do rozporządzenia,

3) ponadgimnazjalnych dla młodzieży i dorosłych:

a) trzyletniego liceum ogólnokształcącego, w tym trzyletniego liceum ogólnokształcącego specjalnego, stanowiący załącznik nr 9 do rozporządzenia,

b) trzyletniego liceum ogólnokształcącego z oddziałami dwujęzycznymi, stanowiący załącznik nr 10 do rozporządzenia,

c) trzyletniego liceum profilowanego, w tym trzyletniego liceum profilowanego specjalnego, stanowiący załącznik nr 11 do rozporządzenia,

d) czteroletniego technikum, w tym czteroletniego technikum specjalnego, stanowiący załącznik nr 12 do rozporządzenia,

e) zasadniczej szkoły zawodowej, w tym zasadniczej szkoły zawodowej specjalnej, oraz dla oddziałów przysposabiających do pracy, stanowiące załączniki nr 13 i 14 do rozporządzenia,

4) ponadpodstawowych dla młodzieży i dorosłych:

a) liceum ogólnokształcącego dla młodzieży, stanowiący załącznik nr 15 do rozporządzenia,

b) liceum ogólnokształcącego z oddziałami dwujęzycznymi dla młodzieży, stanowiący załącznik nr 16 do rozporządzenia,

c) liceum ogólnokształcącego dla dorosłych, stanowiące załączniki nr 17 i 18 do rozporządzenia,

d) zasadniczych i średnich zawodowych oraz liceum technicznego dla młodzieży i dorosłych, stanowiące załączniki nr 19–26 do rozporządzenia,

e) specjalnych, stanowiące załączniki nr 27–38 do rozporządzenia.

§ 2. 1. Ramowy plan nauczania określa tygodniowy wymiar godzin zajęć edukacyjnych dla odpowiednich okresów kształcenia o wyróżnionych celach, stanowiących całość dydaktyczną, zwanych dalej „etapami edukacyjnymi”, w szkole podstawowej, gimnazjum, trzyletnim liceum ogólnokształcącym, trzyletnim liceum profilowanym, czteroletnim technikum i zasadniczej szkole zawodowej oraz w szkołach ponadpodstawowych:

1) obowiązkowych zajęć edukacyjnych o charakterze dydaktyczno-wychowawczym, w toku których odbywa się nauczanie przedmiotów lub bloków przedmiotowych, o których mowa w § 3 ust. 10, kształcenie zintegrowane lub realizacja ścieżek edukacyjnych, o których mowa w ust. 5 pkt 3, oraz zajęć fakultatywnych i zajęć w profilu,

2) zajęć z religii/etyki,

3) godzin do dyspozycji dyrektora szkoły,

4) zajęć o charakterze terapeutyczno-wychowawczym, z uwzględnieniem zajęć rozwijających, kompensacyjnych i usprawniających, zwanych dalej „zajęciami rewalidacyjnymi”,

5) zajęć socjoterapeutycznych organizowanych dla uczniów z dysfunkcjami i zaburzeniami utrudniającymi funkcjonowanie społeczne.

2. Ramowy plan nauczania szkoły dla dorosłych prowadzonej w formie zaocznej określa obowiązujący wymiar godzin zajęć edukacyjnych w całym etapie edukacyjnym.

3. Organ prowadzący szkołę może zwiększyć liczbę godzin zajęć edukacyjnych, nie więcej jednak niż o 3 godziny tygodniowo dla każdego oddziału w danym roku szkolnym, a w przypadku szkół w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich – o 6 do 10 godzin.

4. (skreślony).

5. Godziny do dyspozycji dyrektora szkoły, z uwzględnieniem realizacji zajęć, o których mowa w ust. 9, mogą być przeznaczone na:

1) okresowe lub roczne zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych,

2) realizację dodatkowych zajęć edukacyjnych z języka obcego, języka mniejszości narodowej lub grupy etnicznej, nieujętych w ramowym planie nauczania dla danego etapu edukacyjnego, jeżeli wymiar godzin umożliwia realizację podstawy programowej albo dodatkowych zajęć edukacyjnych, dla których nie została ustalona podstawa programowa, lecz program nauczania tych zajęć został włączony do szkolnego zestawu programów nauczania,

3) realizację ścieżek edukacyjnych, obejmujących zestaw treści i umiejętności o istotnym znaczeniu wychowawczym, których realizacja może odbywać się w ramach nauczania przedmiotów lub bloków przedmiotowych, o których mowa w § 3 ust. 10, lub w postaci odrębnych zajęć,

4) zorganizowanie zajęć dla grupy uczniów, z uwzględnieniem ich potrzeb i zainteresowań, w tym zajęć dydaktyczno-wyrównawczych,

5) nauczanie historii i geografii kraju pochodzenia mniejszości narodowych i dziedzictwa kulturowego grup etnicznych – w szkołach z nauczaniem języka mniejszości narodowych lub grup etnicznych.

6. Dodatkowe zajęcia edukacyjne, o których mowa w ust. 5 pkt 2, dyrektor szkoły może wprowadzić do szkolnego planu nauczania po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady rodziców.

7. Tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, dodatkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w ust. 5 pkt 2, oraz zajęć religii/etyki nie może przekroczyć łącznie:

1) w klasach I–III szkoły podstawowej – 23 godzin,

2) w klasach IV–VI szkoły podstawowej – 28 godzin,

3) w każdej klasie gimnazjum, z wyjątkiem oddziałów dwujęzycznych – 31 godzin,

4) w oddziałach dwujęzycznych gimnazjum – 33 godzin,

5) w każdej klasie trzyletniego liceum ogólnokształcącego, trzyletniego liceum profilowanego i zasadniczej szkoły zawodowej – 35 godzin,

6) w każdej klasie czteroletniego technikum – 36 godzin.

8. Zajęcia religia/etyka są realizowane zgodnie z odrębnymi przepisami.

9. Zajęcia wychowanie do życia w rodzinie są realizowane zgodnie z odrębnymi przepisami.

10. Dyrektor szkoły, z wyjątkiem szkoły specjalnej, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, przydziela dodatkowe godziny na prowadzenie indywidualnych zajęć rewalidacyjnych z uczniami niepełnosprawnymi.

§ 3. 1. Na podstawie ramowego planu nauczania dyrektor szkoły ustala szkolny plan nauczania, w którym określa dla poszczególnych klas i oddziałów na danym etapie edukacyjnym tygodniowy wymiar godzin:

1) obowiązkowych zajęć edukacyjnych,

2) zajęć religii/etyki,

3) dodatkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w § 2 ust. 5 pkt 2, jeżeli takie zajęcia są prowadzone.

2. W szkolnym planie nauczania należy dodatkowo uwzględnić dla uczniów niepełnosprawnych, w zależności od rodzaju i stopnia niepełnosprawności uczniów, z zastrzeżeniem ust. 3, następujące zajęcia rewalidacyjne:

1) korekcyjne wad postawy,

2) korygujące wady mowy,

3) orientacji przestrzennej i poruszania się,

4) nauki języka migowego lub innych alternatywnych metod komunikacji,

5) inne, wynikające z programów rewalidacji.

3. Zajęć wymienionych w ust. 2 nie organizuje się w szkołach specjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej, w tym w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, a także w szkołach specjalnych dla uczniów niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania.

4. W szkołach podstawowych specjalnych i gimnazjach specjalnych dla uczniów ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, autyzmem – zajęcia rewalidacyjne nie obejmują nauki alternatywnych metod komunikacji.

5. W szkołach specjalnych dla uczniów niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania w szkolnym planie nauczania należy uwzględnić zajęcia socjoterapeutyczne.

6. Dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, którzy nie byli objęci wychowaniem przedszkolnym, wprowadza się możliwość tworzenia zerowego etapu edukacyjnego.

7. Dla uczniów niepełnosprawnych można przedłużyć okres nauki na każdym etapie edukacyjnym co najmniej o jeden rok, zwiększając proporcjonalnie liczbę godzin zajęć edukacyjnych.

8. W szkołach zasadniczych i szkołach średnich zawodowych szkolny plan nauczania uwzględnia plany nauczania zawarte w programach nauczania dla poszczególnych zawodów.

9. W trzyletnim liceum profilowanym, czteroletnim technikum i zasadniczej szkole zawodowej szkolny plan nauczania zawiera, oprócz zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, odpowiednio zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia ogólnozawodowego, określone w programach nauczania dla poszczególnych profili, albo zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia zawodowego, określone w programach nauczania dla poszczególnych zawodów.

10. W szkolnym planie nauczania dopuszcza się wprowadzenie zestawienia zajęć edukacyjnych w blok przedmiotowy, w ramach którego prowadzone jest zintegrowane nauczanie treści i umiejętności z różnych dziedzin wiedzy, realizowane w toku jednolitych zajęć edukacyjnych, zwany dalej „blokiem przedmiotowym”, pod warunkiem zapewnienia realizacji zadań wynikających z podstawy programowej oraz zachowania wymiaru godzin poszczególnych zajęć edukacyjnych, określonego w ramowym planie nauczania.

11. Dyrektor szkoły ponadpodstawowej może przesunąć nauczanie języków obcych i przedmiotów, dla których jest przewidziany wymiar 1 lub 2 godzin zajęć tygodniowo, w całości lub w części do innej klasy niż określona w ramowym planie nauczania.

12. Jeżeli w szkole jest organizowane nauczanie w klasach łączonych, dyrektor szkoły dostosowuje odpowiednio ramowy plan nauczania, z uwzględnieniem możliwości pełnej realizacji przyjętych programów nauczania.

§ 4. 1. W szkolnych planach nauczania w szkołach (oddziałach) dla mniejszości narodowych i grup etnicznych, z zastrzeżeniem ust. 2, należy dodatkowo uwzględnić godziny na naukę języka mniejszości narodowej lub grupy etnicznej tygodniowo w wymiarze:

1) w szkole (oddziale) z językiem nauczania mniejszości narodowej lub grupy etnicznej:

a) w klasach I–III szkoły podstawowej – 14 godzin łącznie,

b) w klasach IV–VI szkoły podstawowej i w gimnazjum – 12 godzin łącznie,

c) w liceum ogólnokształcącym – 16 godzin łącznie,

d) w trzyletnim liceum ogólnokształcącym, trzyletnim liceum profilowanym i czteroletnim technikum -12 godzin łącznie,

e) w zasadniczych szkołach zawodowych, szkołach zasadniczych i szkołach średnich zawodowych oraz w oddziałach tych szkół – równym wymiarowi godzin zajęć z języka polskiego w danym roku szkolnym,

2) w szkole dwujęzycznej (oddziale dwujęzycznym) – równym tygodniowemu wymiarowi godzin zajęć z języka polskiego odpowiednio we wszystkich klasach szkoły podstawowej, gimnazjum, liceum ogólnokształcącego, trzyletniego liceum ogólnokształcącego, trzyletniego liceum profilowanego i czteroletniego technikum oraz w zasadniczych szkołach zawodowych, szkołach zasadniczych i szkołach średnich zawodowych,

3) w szkole (oddziale) z dodatkową nauką języka mniejszości narodowej lub grupy etnicznej:

a) w szkole podstawowej, gimnazjum, liceum ogólnokształcącym, trzyletnim liceum ogólnokształcącym, trzyletnim liceum profilowanym i czteroletnim technikum – 3 godzin,

b) w zasadniczych szkołach zawodowych, szkołach zasadniczych i szkołach średnich zawodowych, w tym w szkołach specjalnych, z wyjątkiem szkół specjalnych na podbudowie programowej szkoły zasadniczej – równym tygodniowemu wymiarowi godzin zajęć z języka polskiego w danym roku szkolnym.

2. Przepisów ust. 1 nie stosuje się w szkołach policealnych i pomaturalnych.

§ 5. 1. W szkołach (oddziałach) dwujęzycznych nauczanie języka obcego nowożytnego, będącego drugim językiem nauczania, odbywa się w wymiarze od 15 do 18 godzin tygodniowo w całym etapie edukacyjnym. Warunki organizowania oddziałów dwujęzycznych określają odrębne przepisy.

2. Nauczanie dwujęzyczne może być realizowane w zakresie obowiązkowych zajęć edukacyjnych, z wyjątkiem języka polskiego, historii i geografii Polski oraz drugiego języka obcego. Zakres treści przedmiotów nauczanych dwujęzycznie obejmuje także zagadnienia z zakresu historii i kultury oraz zagadnienia społeczno-ekonomiczne związane z krajami danego obszaru językowego. Proporcje zajęć z danego przedmiotu w języku polskim i w języku obcym ustala nauczyciel przedmiotu nauczanego dwujęzycznie, uwzględniając poziom umiejętności uczniów w zakresie języka obcego.

3. W trzyletnich liceach ogólnokształcących z oddziałami dwujęzycznymi dopuszcza się kształcenie w klasie wstępnej.

§ 6. 1. W szkołach podstawowych, gimnazjach, szkołach ponadpodstawowych oraz trzyletnich liceach ogólnokształcących, trzyletnich liceach profilowanych, czteroletnich technikach i zasadniczych szkołach zawodowych podział na grupy jest obowiązkowy:

1) na zajęciach z języków obcych, informatyki, elementów informatyki i technologii informacyjnej – w oddziałach, a w przypadku zajęć z języków obcych także w zespołach międzyoddziałowych, liczących więcej niż 24 uczniów, z zastrzeżeniem ust. 4,

2) na nie więcej niż połowie obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, dla których z treści programu nauczania wynika konieczność prowadzenia ćwiczeń, w tym laboratoryjnych – w oddziałach liczących więcej niż 30 uczniów, z zastrzeżeniem ust. 4,

3) na zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego, dla których z treści programu nauczania wynika konieczność prowadzenia ćwiczeń, w tym laboratoryjnych – w oddziałach liczących więcej niż 30 uczniów, z zastrzeżeniem ust. 4,

4) na zajęciach praktycznej nauki zawodu, zgodnie z odrębnymi przepisami.

2. W liceach ogólnokształcących i trzyletnich liceach ogólnokształcących, liczących nie więcej niż dwa oddziały każdej klasy, zajęcia z języków obcych oraz z przedmiotów ujętych w podstawie programowej w zakresie rozszerzonym mogą być prowadzone w zespołach, w tym w zespołach międzyoddziałowych, liczących nie mniej niż 7 uczniów.

3. W przypadku oddziałów liczących odpowiednio nie więcej niż 30 uczniów lub nie więcej niż 24 uczniów na zajęciach, o których mowa w ust. 1, podziału na grupy można dokonywać za zgodą organu prowadzącego szkołę, z zastrzeżeniem ust. 4.

4. W szkole specjalnej i w oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej oraz w szkole integracyjnej i w oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej na zajęciach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w ust. 2, podział na grupy jest obowiązkowy, z tym że grupa powinna liczyć nie mniej niż 5 uczniów.

5. Zajęcia wychowania fizycznego są prowadzone w grupach liczących od 12 do 26 uczniów, z tym że w szkołach ponadpodstawowych, trzyletnich liceach ogólnokształcących, trzyletnich liceach profilowanych, czteroletnich technikach i zasadniczych szkołach zawodowych – oddzielnie dla dziewcząt i chłopców; dopuszcza się tworzenie grup międzyoddziałowych lub, w wyjątkowych przypadkach, grup międzyklasowych.

6. Zajęcia wychowania fizycznego w szkole specjalnej i w oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej oraz w szkole integracyjnej i w oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej są prowadzone w grupach, w których liczba uczniów odpowiada liczbie uczniów w oddziale szkoły specjalnej – oddzielnie dla dziewcząt i chłopców. Jeżeli liczba dziewcząt i chłopców w grupie jest mniejsza niż 5, dopuszcza się tworzenie grup międzyoddziałowych lub, w wyjątkowych przypadkach, grup międzyklasowych.

7. Liczba uczniów w grupie na zajęciach fakultatywnych w liceach ogólnokształcących nie może być niższa niż 15.

§ 7. W szkole mogą być organizowane nadobowiązkowe zajęcia pozalekcyjne w wymiarze ustalonym przez dyrektora szkoły, stosownie do posiadanych środków finansowych.

§ 8. Wymiar godzin zajęć sportowych w szkołach (oddziałach) sportowych i szkołach mistrzostwa sportowego określają odrębne przepisy.

§ 9. Wymiar godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego określony w załącznikach nr 1–6, 15, 16, 19–23, 27–29, 32–34 i 37 do rozporządzenia stosuje się od dnia ogłoszenia niniejszego rozporządzenia.

§ 9a. Na rok szkolny 2002/2003 w szkolnym planie nauczania należy określić:

1) dla klasy VI szkoły podstawowej taki tygodniowy wymiar godzin z niżej wymienionych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, aby łącznie z tygodniowym wymiarem godzin tych zajęć zrealizowanym w roku szkolnym 2000/2001 i 2001/2002 wyniósł on co najmniej:

a) z języka polskiego, historii i społeczeństwa, muzyki i plastyki – 23 godziny łącznie,

b) z techniki – 1 godzinę,

c) z informatyki – 1 godzinę,

2) dla klasy III gimnazjum taki tygodniowy wymiar godzin z niżej wymienionych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, aby łącznie z tygodniowym wymiarem godzin tych zajęć zrealizowanym w roku szkolnym 2000/2001 i 2001/2002 wyniósł on co najmniej:

a) z języka polskiego – 13 godzin,

b) z techniki – 1 godzinę.

§ 10. Traci moc rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 626).

§ 11. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2002 r.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. Łybacka

Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 lutego 2002 r. (poz. 142)

 

Załącznik nr 1

RAMOWY PLAN NAUCZANIA DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ

a) dotyczy także szkoły specjalnej dla uczniów niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania,

b) zajęcia te mogą być prowadzone w bloku przedmiotowym sztuka,

c) formy realizacji czwartej godziny zajęć wychowania fizycznego, obowiązkowej w klasie IV od dnia 1 września 2003 r., a w klasach V i VI od dnia 1 września 2004 r., określają odrębne przepisy,

d) w szkole specjalnej dla uczniów niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania – co najmniej 1 godzinę tygodniowo w okresie nauczania należy przeznaczyć na zajęcia socjoterapeutyczne.

 

Załącznik nr 2

RAMOWY PLAN NAUCZANIA DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ SPECJALNEJ:

1) DLA UCZNIÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH W NORMIE INTELEKTUALNEJ,

2) DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM UMYSŁOWYM W STOPNIU LEKKIM,

3) DLA UCZNIÓW ZE SPRZĘŻONYMI NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI, Z AUTYZMEM

a) w przypadku braku możliwości realizacji zajęć, godziny te pozostają do dyspozycji dyrektora,

b) zajęcia te mogą być prowadzone w bloku przedmiotowym sztuka,

c) formy realizacji czwartej godziny zajęć wychowania fizycznego, obowiązkowej w klasie IV od dnia 1 września 2003 r., a w klasach V i VI od dnia 1 września 2004 r., określają odrębne przepisy.

Załącznik nr 3

RAMOWY PLAN NAUCZANIA DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ SPECJALNEJ DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM UMYSŁOWYM W STOPNIU UMIARKOWANYM I ZNACZNYM ^a)

a) dotyczy również uczniów niesłyszących, słabo słyszących, niewidomych, słabo widzących i z autyzmem, jednocześnie z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym,

b) formy realizacji czwartej godziny zajęć wychowania fizycznego, obowiązkowej w klasie IV od dnia 1 września 2003 r., a w klasach V i VI od dnia 1 września 2004 r., określają odrębne przepisy.

Załącznik nr 4

RAMOWY PLAN NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM^a)

^a) dotyczy także gimnazjum specjalnego dla uczniów niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania,

^b) dotyczy oddziałów dwujęzycznych,

^c) zajęcia te mogą być prowadzone w bloku przedmiotowym sztuka,

^d) formy realizacji czwartej godziny zajęć wychowania fizycznego, obowiązkowej od dnia 1 września 2005 r., określają odrębne przepisy,

^e) w gimnazjum specjalnym dla uczniów niedostosowanych społecznie, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania co najmniej 1 godzinę tygodniowo w okresie kształcenia należy przeznaczyć na zajęcia socjoterapeutyczne.

Załącznik nr 4a

RAMOWY PLAN NAUCZANIA DLA ODDZIAŁÓW PRZYSPOSABIAJĄCYCH DO PRACY ORGANIZOWANYCH W GIMNAZJUM^a)